Niemiecka branża pracy tymczasowej (Zeitarbeit/Leiharbeit) stoi przed historyczną zmianą. Od 1 stycznia 2026 roku wchodzi w życie nowy, jednolity układ zbiorowy pracy, który zastąpi dotychczasowe odrębne systemy taryfowe funkcjonujące równolegle w branży. Porozumienie zawarte pomiędzy Tarifgemeinschaft Leiharbeit des Deutschen Gewerkschaftsbunds (DGB) a Gesamtverband der Personaldienstleister (GVP) obejmuje około 560 000 pracowników tymczasowych w całych Niemczech.

Zmiana ta jest konsekwencją fuzji dwóch głównych związków pracodawców w branży – Bundesarbeitgeberverband der Personaldienstleister (BAP) oraz Interessenverband Deutscher Zeitarbeitsunternehmen (iGZ), które w grudniu 2023 roku połączyły się, tworząc Gesamtverband der Personaldienstleister (GVP). Do końca 2025 roku dotychczasowe układy taryfowe BAP i iGZ pozostają w mocy, jednak od nowego roku zostaną całkowicie zastąpione przez jednolite przepisy GVP.

Tło prawne i geneza zmian

Od 2004 roku w niemieckiej branży pracy tymczasowej obowiązuje zasada równego traktowania (Equal Treatment) zgodnie z ustawą o użyczaniu pracowników (Arbeitnehmerüberlassungsgesetz – AÜG). Pracownicy tymczasowi mają prawo do takich samych warunków pracy jak porównywalni pracownicy w zakładzie użytkownika, chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej. Z tej tzw. klauzuli otwarcia taryfowej korzystały związki pracodawców, zawierając od 2003 roku ponadzakładowe układy zbiorowe z DGB-Tarifgemeinschaft Zeitarbeit.

Do tej pory w branży funkcjonowały równolegle dwa systemy taryfowe – jeden wynegocjowany przez BAP, drugi przez iGZ. Po fuzji obu organizacji w GVP powstała potrzeba ujednolicenia przepisów. 16 czerwca 2025 roku GVP oficjalnie ogłosił osiągnięcie porozumienia z DGB w sprawie nowego, jednolitego systemu taryfowego.

Struktura nowego układu zbiorowego

Nowy system taryfowy DGB/GVP składa się z trzech głównych elementów:

• Manteltarifvertrag (układ ramowy) – reguluje ogólne warunki zatrudnienia, takie jak czas pracy, urlop, praca zmianowa, okresy wypowiedzenia i inne podstawowe elementy stosunku pracy
• Entgeltrahmentarifvertrag (układ ramowy wynagrodzenia) – określa grupy wynagrodzeniowe i kryteria zaszeregowania pracowników
• Entgelttarifvertrag (układ wynagrodzeń) – ustala konkretne stawki wynagrodzenia dla poszczególnych grup zaszeregowania

Dodatkowo odrębne układy zbiorowe regulują dodatki branżowe (Branchenzuschläge) dla poszczególnych sektorów przemysłu, takich jak przemysł metalowo-elektryczny, drzewno-tworzywowy oraz tekstylno-odzieżowy.

Podwyżki wynagrodzeń 2026-2027

12 września 2025 roku po intensywnych negocjacjach strony osiągnęły porozumienie w sprawie nowego układu wynagrodzeń. Ustalono trzystopniowy wzrost płac przy łącznej podwyżce wynoszące około 9% w okresie 24 miesięcy:

• Od 1 stycznia 2026 roku: podwyżka o 2,99%
• Od 1 września 2026 roku: podwyżka o 2,5%
• Od 1 kwietnia 2027 roku: podwyżka o 3,5%

Stawka godzinowa w najniższej grupie wynagrodzeniowej (EG1) wzrośnie z obecnych 14,53 euro do 14,96 euro od stycznia 2026 roku, następnie do 15,33 euro od września 2026 roku i do 15,87 euro od kwietnia 2027 roku. Układ wynagrodzeń obowiązuje do 30 września 2027 roku.

Warto podkreślić, że IV kwartał 2025 roku pozostaje bez zmian wynagrodzeniowych – dotychczasowe układy BAP-DGB i iGZ-DGB obowiązują do końca roku w niezmienionej formie.

Najważniejsze zmiany dla pracowników

Czas pracy

Dla pracowników pełnoetatowych wprowadzono ujednolicony miesięczny wymiar czasu pracy wynoszący 151,67 godzin (średnio 35 godzin tygodniowo). Dotychczasowa możliwość w układzie iGZ, pozwalająca na elastyczne ustalanie wymiaru czasu pracy w zależności od liczby dni roboczych w danym miesiącu, będzie mogła być stosowana przez firmy tylko w okresie przejściowym do 31 grudnia 2029 roku.

Konto czasu pracy

Wprowadzono nowe regulacje dotyczące konta czasu pracy (Arbeitszeitkonto). Maksymalna liczba godzin nadpracowanych może wynosić do 200 (wcześniej w iGZ było to 150 godzin). Pracownicy mogą wnioskować o wypłatę nadgodzin już po przekroczeniu 91 godzin (wcześniej próg wynosił 105 godzin). Ponadto możliwa jest wypłata do 20 godzin miesięcznie na podstawie porozumienia z pracodawcą oraz do 70 godzin w okresie rozliczeniowym wynoszącym 12 miesięcy.

Czas dojazdu do pracy

Istotne zmiany dotyczą rekompensaty za dojazdy do miejsca pracy. Nowe przepisy odnoszą się do faktycznego czasu przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca wykonywania pracy u klienta, a nie jak dotychczas do fikcyjnej trasy z siedziby agencji pracy. Rekompensata za czas dojazdu przysługuje, gdy jednostronna droga przekracza 1 godzinę i 15 minut (wcześniej próg wynosił 1,5 godziny). Czas dojazdu powyżej tego limitu traktowany jest jako czas pracy i odpowiednio wynagradzany.

Okresy wypowiedzenia

Okresy wypowiedzenia zostały ujednolicone zgodnie z dotychczasowymi przepisami układu BAP. W przypadku nowych pracowników w pierwszych dwóch tygodniach zatrudnienia okres wypowiedzenia może zostać skrócony umownie do jednego dnia. Od 3. miesiąca zatrudnienia obowiązuje tygodniowy okres wypowiedzenia, a od 4. do 6. miesiąca – dwutygodniowy.

Forma umowy o pracę

Od 1 sierpnia 2025 roku – jeszcze przed wejściem w życie nowego układu – możliwe jest zawieranie umów o pracę w formie tekstowej (Textform), czyli również drogą elektroniczną. Zmiana ta wynika z ustawy o odbiurokratyzowaniu (Bürokratieentlastungsgesetz) z 1 stycznia 2025 roku. Nowy układ taryfowy przejmuje tę regulację, znosząc wymóg formy pisemnej dla umów bezterminowych. Należy jednak pamiętać, że umowy na czas określony nadal wymagają formy pisemnej zgodnie z § 14 ust. 4 TzBfG, a wypowiedzenie umowy zawsze wymaga formy pisemnej.

Dodatki branżowe w przemyśle metalowym i elektrycznym

W listopadzie 2025 roku GVP i IG Metall osiągnęły porozumienie w sprawie układu o dodatkach branżowych dla przemysłu metalowo-elektrycznego (TV BZ ME). Dodatki branżowe służą stopniowemu wyrównywaniu wynagrodzeń pracowników tymczasowych do poziomu stałych pracowników w zakładach użytkowników (zasada Equal Pay).

Kluczową zmianą jest modyfikacja tzw. mechanizmu ograniczenia (Deckelung) w piątej stopni dodatku (po 9 miesiącach delegowania):

• Od 1 stycznia 2028 roku: ograniczenie podniesione do 92,5%
• Od 1 stycznia 2029 roku: ograniczenie podniesione do 95%

Choć nominalnie sam dodatek procentowy zostanie obniżony, to efektywnie pracownicy otrzymają wyższe wynagrodzenie dzięki podniesieniu pułapu ograniczenia.

Świadczenia dodatkowe

Pracownicy tymczasowi z co najmniej sześciomiesięcznym stażem pracy zachowują prawo do dwóch wypłat specjalnych rocznie:

• Urlaubsgeld – dodatek urlopowy (zazwyczaj wypłacany z wynagrodzeniem za czerwiec)
• Weihnachtsgeld – dodatek świąteczny (zazwyczaj wypłacany z wynagrodzeniem za listopad)

Świadczenia te są tarifdynamisch, co oznacza, że wzrastają proporcjonalnie wraz z podwyżkami wynagrodzeń taryfowych. Członkowie związków zawodowych zrzeszonych w DGB (z co najmniej sześciomiesięcznym stażem członkowskim) otrzymują dodatkowo tzw. Mitgliedervorteil Leiharbeit – dodatkowe świadczenie dla członków związku.

Praktyczne implikacje dla pracodawców

Agencje pracy tymczasowej będące członkami GVP stoją przed konkretnymi zadaniami związanymi z wdrożeniem nowego układu:

• Aktualizacja wzorów umów: GVP udostępnił członkom nowe wzory umów o pracę dostosowane do przepisów nowego układu
• Weryfikacja istniejących umów: Umowy zawierające dynamiczną klauzulę odsyłającą do układów taryfowych, obejmującą również GVP jako następcę prawnego iGZ/BAP, automatycznie podlegają nowemu układowi od 1 stycznia 2026 roku. Mimo to zaleca się weryfikację, czy konkretne postanowienia umowne nie są sprzeczne z nowymi przepisami
• Aktualizacja umów o użyczenie pracowników (AÜV): Należy sprawdzić i ewentualnie dostosować klauzule taryfowe w umowach z firmami-użytkownikami
• Nowe zatrudnienia od 2026 roku: Wszystkie umowy o pracę zawierane od 1 stycznia 2026 roku muszą obligatoryjnie odwoływać się do układu GVP

Przepisy przejściowe

Dla zapewnienia płynnego przejścia na nowy system przewidziano szereg regulacji przejściowych:

Dla firm związanych dotychczas z układem iGZ: możliwość stosowania zmiennego modelu czasu pracy do 31 grudnia 2029 roku oraz alternatywnej dodatku związanego z delegowaniem (zamiast dodatku za doświadczenie) do 30 czerwca 2027 roku.

Dla firm związanych dotychczas z układem BAP: możliwość czterokrotnego przedłużania umów bez uzasadnienia (befristung sachgrundlos) do 31 grudnia 2027 roku.

Podsumowanie

Nowy układ zbiorowy DGB/GVP stanowi przełomową zmianę w niemieckiej branży pracy tymczasowej. Po raz pierwszy od ponad 20 lat funkcjonowania systemu taryfowego w Zeitarbeit wprowadzono jednolite przepisy obowiązujące całą branżę.

Dla pracowników tymczasowych oznacza to przede wszystkim większą przejrzystość przepisów, lepsze regulacje dotyczące czasu pracy i dojazdów oraz trzystopniowe podwyżki wynagrodzeń w ciągu najbliższych dwóch lat. Dla pracodawców kluczową korzyścią jest uproszczenie systemu prawnego – zamiast dwóch równoległych układów obowiązuje jeden zestaw przepisów, co zwiększa pewność prawną i ułatwia konkurencję na rynku.

Sven Kramer, przewodniczący negocjacji ze strony Verhandlungsgemeinschaft Zeitarbeit (VGZ), podsumował znaczenie porozumienia następująco: udało się wspólnie z DGB-Gewerkschaften po raz pierwszy zawrzeć wspólny układ zbiorowy dla całej branży usług personalnych – jeden związek, jeden układ zbiorowy, wspólna podstawa na przyszłość.