Przed 2027 r. policz na nowo: najem na rzecz spółki, IP Box i estoński CIT po nowelizacji

Nowelizacja UD116 przyjęta przez rząd: trzy miesiące na przegląd struktur wspólnika, rozliczeń IP Box i estońskiego CIT

Rada Ministrów przyjęła 22 września 2026 r. projekt zmian w ustawach o PIT, CIT i ryczałcie. Większość rozwiązań ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 r., dlatego decyzje dotyczące najmu i dzierżawy na rzecz własnej spółki, preferencji IP Box czy powrotu do estońskiego CIT warto podjąć jeszcze w tym roku.

Kalendarz jest ważniejszy niż nagłówki

Projekt oznaczony w wykazie prac legislacyjnych rządu numerem UD116 był procedowany przez Ministerstwo Finansów przez około rok i w tym czasie kilkukrotnie zmieniał kształt. Wcześniejsze wersje zawierały rozwiązania, które spotkały się z szerokim sprzeciwem doradców i przedsiębiorców, między innymi wymóg zatrudniania pracowników jako warunek stosowania IP Box oraz 8,5-procentowej stawki ryczałtu, ograniczenie ulgi mieszkaniowej czy zaostrzenie zasad dotyczących samochodów firmowych. Propozycje te nie znalazły się w wersji przyjętej przez rząd. Pozostały natomiast zmiany, które w praktyce podnoszą koszt kilku popularnych modeli wynagradzania wspólników i twórców, a obok nich rozwiązania korzystne, przede wszystkim abolicja dla spółek, które utraciły prawo do estońskiego CIT z przyczyn formalnych.

Z perspektywy doradczej kluczowe znaczenie ma data. Ogólnym terminem wejścia w życie ma być 1 stycznia 2027 r., a resort zabiegał o przyspieszenie prac, rezygnując nawet z rozpatrzenia projektu przez komisję prawniczą Rządowego Centrum Legislacji. Projekt musi jeszcze przejść ścieżkę parlamentarną, więc jego ostateczne brzmienie może się zmienić. Mimo to planowanie roku 2027 wyłącznie w oparciu o obecne przepisy byłoby dziś ryzykowne. W naszej ocenie ostatni kwartał 2026 r. to właściwy moment, aby policzyć, które rozwiązania nadal się opłacają, a które wymagają przebudowy.

Najem i dzierżawa na rzecz spółki powiązanej

Najbardziej bezpośrednią zmianą jest podwyżka ryczałtu od przychodów z najmu i dzierżawy na rzecz podmiotów powiązanych. Dotyczy to znanego od lat modelu, w którym wspólnik lub członek zarządu jest właścicielem nieruchomości, maszyn czy znaku towarowego i udostępnia je własnej spółce. Spółka zalicza czynsz lub opłatę dzierżawną do kosztów podatkowych, a wspólnik rozlicza przychód ryczałtem według stawki 8,5% do kwoty 100 tys. zł rocznie i 12,5% od nadwyżki. Ustawodawca od dawna postrzegał to rozwiązanie jako sposób wypłaty środków ze spółki z pominięciem klasycznej dywidendy.

Według przyjętego projektu przychody z najmu lub dzierżawy na rzecz podmiotu powiązanego przekraczające 100 tys. zł mają być opodatkowane stawką 15% zamiast 12,5%, przy zachowaniu stawki 8,5% do tego progu. Znacznie dalej idzie zmiana dotycząca praw własności intelektualnej i podobnych wartości, takich jak znak towarowy, udostępnianych podmiotowi powiązanemu. Dla tych przychodów projekt przewiduje stawkę 17%, przy czym nie obejmie ona utworów chronionych prawem autorskim. Nowe stawki mają dotyczyć zarówno najmu prywatnego, jak i prowadzonego w ramach działalności gospodarczej.

Dla wielu struktur różnica między 8,5% a 17% całkowicie zmienia rachunek ekonomiczny. Warto zestawić łączne obciążenie wypłaty środków poprzez dzierżawę znaku z dywidendą, wynagrodzeniem członka zarządu albo przeniesieniem znaku do spółki, uwzględniając także ryzyko zakwestionowania wysokości opłat w ramach cen transferowych. Podwyżka dotknie przy tym również podatników działających w pełni rynkowo, na przykład właścicieli nieruchomości wynajmowanych spółce rodzinnej z uzasadnionych przyczyn biznesowych.

Zmiana stawki z 8,5% na 17% nie oznacza automatycznie, że struktura przestaje mieć sens. Oznacza, że trzeba ją policzyć od nowa, zanim zrobi to organ podatkowy.

IP Box z daniną solidarnościową

Druga istotna zmiana dotyczy podatników korzystających z preferencji IP Box, czyli 5-procentowej stawki od kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej (art. 30ca ustawy o PIT). Po zmianach dochody te mają być uwzględniane przy ustalaniu daniny solidarnościowej (art. 30h ustawy o PIT), wynoszącej 4% od nadwyżki dochodów ponad 1 mln zł rocznie. Sama stawka IP Box pozostaje bez zmian, lecz przy wysokich dochodach efektywne obciążenie wzrośnie.

Zmiana ma ograniczony zasięg, ponieważ dotyczy wyłącznie osób przekraczających próg miliona złotych dochodu, jednak w branży IT oraz wśród twórców rozwiązań technologicznych taki poziom nie jest wyjątkiem. Należy też uwzględnić odrębną inicjatywę Ministerstwa Finansów, zakładającą podniesienie stawki daniny do 5%. Jeżeli obie zmiany wejdą w życie, łączny efekt dla najlepiej zarabiających beneficjentów IP Box będzie odczuwalny. Dobrą wiadomością jest natomiast rezygnacja z wymogu zatrudnienia, który w praktyce wykluczyłby z preferencji większość jednoosobowych działalności programistów.

Estoński CIT: abolicja i jednocześnie zaostrzenie

W obszarze ryczałtu od dochodów spółek projekt zawiera rozwiązanie, na które czekało wiele podmiotów. Spółki, które wybierały estoński CIT w trakcie roku podatkowego i popełniły błędy formalne przy sporządzaniu sprawozdania finansowego, traciły prawo do tej formy opodatkowania. Organy żądały wówczas podatku na zasadach ogólnych wraz z odsetkami, co w części przypadków prowadziło do zaległości liczonych w milionach złotych. Po wejściu w życie nowelizacji spółki te będą mogły ponownie sporządzić sprawozdanie, a następnie skorygować deklarację lub wystąpić o wznowienie postępowania. W końcowej fazie prac Ministerstwo Finansów zrezygnowało z trzymiesięcznego terminu na złożenie korekty, co zwiększa praktyczną dostępność abolicji.

Równocześnie projekt zaostrza przepisy o ukrytych zyskach (art. 28m ust. 3 ustawy o CIT), przesądzając, że źródło finansowania świadczenia nie ma znaczenia dla jego kwalifikacji. Spółki rozliczające się estońskim CIT powinny zatem przejrzeć świadczenia na rzecz wspólników i podmiotów z nimi powiązanych również pod tym kątem, a nie wyłącznie z perspektywy możliwości skorzystania z abolicji.

Zmiany techniczne o praktycznym znaczeniu

Nowelizacja obejmuje także szereg mniej widocznych zmian, które mogą jednak wpłynąć na zamknięcie roku. Projekt wprowadza zakaz zmiany stawek amortyzacyjnych po upływie terminu na złożenie zeznania rocznego, co ma uniemożliwić wsteczne przesuwanie kosztów pomiędzy latami podatkowymi. Wyłącza również możliwość amortyzacji wartości firmy powstałej w wyniku przyjęcia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części do odpłatnego korzystania na podstawie umowy leasingu finansowego.

Projekt odpowiada ponadto na korzystne dla podatników orzecznictwo dotyczące zbycia udziałów spółki przekształconej, wskazując, że kosztem uzyskania przychodu są wydatki na nabycie lub objęcie udziałów spółki przekształcanej. Nowe przepisy przesądzają też, że zastosowanie datio in solutum, czyli spełnienie świadczenia rzeczowego w miejsce pieniężnego, prowadzi do powstania przychodu z odpłatnego zbycia. Po stronie korzystnych zmian znalazło się doprecyzowanie sposobu ustalania wskaźnika emisji CO2 samochodów osobowych, istotnego dla limitu amortyzacji, które ma mieć zastosowanie już do dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2026 r. Projekt wyłącza także z opodatkowania świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny między małżonkami pozostającymi w rozdzielności majątkowej.

Jak wspieramy klientów

Nasza kancelaria przygotowuje analizy porównawcze struktur wynagradzania wspólników w wariancie przed i po 1 stycznia 2027 r., obejmujące najem i dzierżawę na rzecz spółek, dywidendę oraz wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji w zarządzie. Wspieramy spółki w ocenie, czy mogą skorzystać z abolicji w estońskim CIT, a także w przygotowaniu ponownego sprawozdania i korekty rozliczeń. Pomagamy podatnikom IP Box oszacować wpływ daniny solidarnościowej na ich obciążenie podatkowe. Na bieżąco monitorujemy prace parlamentarne nad projektem UD116 i będziemy informować o zmianach wprowadzonych w toku prac w Sejmie.

Stan prawny: projekt przyjęty przez Radę Ministrów 22 września 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej.