Składki ZUS od wynagrodzeń z umów licencyjnych

Umowa licencyjna stanowi popularną formę współpracy między twórcami a podmiotami zainteresowanymi wykorzystaniem ich utworów. W kontekście rozliczeń z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych kluczowe znaczenie ma właściwa kwalifikacja umowy oraz określenie, czy wynagrodzenie z niej wypłacane podlega obowiązkowym składkom ubezpieczeniowym.

Czym jest umowa licencyjna?

Umowa licencyjna to umowa regulowana przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Na jej podstawie twórca (licencjodawca) udziela drugiej stronie (licencjobiorcy) upoważnienia do korzystania z utworu na określonych polach eksploatacji. Umowa powinna precyzować zakres, miejsce i czas korzystania z utworu oraz wysokość wynagrodzenia przysługującego twórcy.

Istotną cechą umowy licencyjnej jest fakt, że twórca nie przenosi na licencjobiorcę swoich autorskich praw majątkowych – jedynie udziela zgody na korzystanie z utworu. Licencja może być wyłączna lub niewyłączna, odpłatna lub nieodpłatna.

Umowa licencyjna a tytuł do ubezpieczeń społecznych

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, umowa licencyjna sama w sobie nie stanowi tytułu do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Wynika to z faktu, że umowa licencyjna nie została wymieniona w zamkniętym katalogu tytułów ubezpieczeniowych określonym w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W praktyce oznacza to, że wynagrodzenie wypłacane wyłącznie z tytułu udzielenia licencji na korzystanie z utworu już istniejącego nie podlega składkom ZUS – ani składkom na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe), ani składce na ubezpieczenie zdrowotne.

Warunki zwolnienia z oskładkowania

Aby wynagrodzenie z umowy licencyjnej mogło być zwolnione ze składek ZUS, muszą zostać spełnione określone warunki:

1. Utwór musi już istnieć w momencie zawierania umowy – umowa dotyczy wyłącznie udzielenia licencji na korzystanie z gotowego utworu, a nie jego stworzenia.
2. Umowa nie może mieć charakteru umowy o dzieło lub zlecenia – jej przedmiotem jest wyłącznie udzielenie prawa do korzystania z utworu, nie zaś wykonanie określonej pracy czy świadczenie usług.
3. Utwór nie powstał na zamówienie licencjobiorcy – w przypadku umowy z własnym pracodawcą istotne jest, aby utwór nie został stworzony w ramach obowiązków pracowniczych ani na zlecenie pracodawcy.
4. Wynagrodzenie dotyczy wyłącznie licencji – nie obejmuje innych świadczeń, które mogłyby stanowić tytuł do ubezpieczeń.

Umowa licencyjna z własnym pracodawcą

Szczególną uwagę należy poświęcić sytuacji, gdy umowa licencyjna zawierana jest między pracownikiem a jego pracodawcą. Zgodnie ze stanowiskiem ZUS, jeżeli przedmiotem umowy jest wyłącznie udzielenie licencji na korzystanie z utworu, który:

– został stworzony poza stosunkiem pracy,

– nie powstał w ramach obowiązków pracowniczych,

– nie był wykonany na polecenie pracodawcy,

wówczas wynagrodzenie z tytułu takiej umowy licencyjnej nie wchodzi do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracownika.

Odmiennie sytuacja wygląda, gdy umowa licencyjna łączy się z obowiązkiem stworzenia utworu – wówczas mamy do czynienia z umową o charakterze zbliżonym do umowy o dzieło, a wynagrodzenie powinno zostać uwzględnione w podstawie wymiaru składek.

Aspekty podatkowe – 50% koszty uzyskania przychodu

Wynagrodzenie z tytułu umowy licencyjnej stanowi przychód z praw majątkowych, o którym mowa w art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Do tego rodzaju przychodów można stosować 50% koszty uzyskania przychodu na podstawie art. 22 ust. 9 pkt 1-3 ustawy o PIT.

W 2026 roku roczny limit 50% kosztów uzyskania przychodu z tytułu praw autorskich i pokrewnych wynosi 120 000 zł. Po przekroczeniu tego limitu podatnik nie może już stosować podwyższonych kosztów, chyba że udokumentuje faktycznie poniesione wydatki w wyższej kwocie.

Obowiązek zgłoszenia umowy do ZUS

Od 1 stycznia 2021 r. obowiązuje przepis nakazujący zgłaszanie zawartych umów o dzieło do ZUS na formularzu RUD w terminie 7 dni od dnia zawarcia umowy. Warto podkreślić, że obowiązek ten nie dotyczy umów licencyjnych ani umów o przeniesienie autorskich praw majątkowych, jeżeli występują one samoistnie i nie są powiązane z wykonaniem dzieła.

Oznacza to, że czysta umowa licencyjna, której przedmiotem jest udzielenie zgody na korzystanie z istniejącego już utworu, nie podlega zgłoszeniu do ZUS. Inaczej jest w przypadku umowy, która obejmuje zarówno stworzenie utworu, jak i udzielenie licencji – taka umowa może mieć charakter umowy o dzieło i podlegać obowiązkowi zgłoszenia.

Podsumowanie

Umowa licencyjna, rozumiana jako umowa dotycząca wyłącznie udzielenia zgody na korzystanie z istniejącego utworu, nie stanowi samodzielnego tytułu do ubezpieczeń społecznych. Wynagrodzenie wypłacane na jej podstawie nie podlega składkom ZUS, pod warunkiem że umowa nie ma charakteru umowy o dzieło czy zlecenia i nie wiąże się z obowiązkiem stworzenia utworu.

Przy kwalifikacji umowy należy zawsze kierować się jej rzeczywistą treścią i charakterem, a nie jedynie nazwą. Kluczowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy w momencie zawierania umowy utwór już istnieje, czy też ma dopiero powstać. Ta okoliczność determinuje zarówno obowiązki wobec ZUS, jak i sposób rozliczenia podatkowego wynagrodzenia.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1644 ze zm.)
• Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 836 ze zm.)
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.)
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz.U. poz. 1242)