Ulga na robotyzację wygasa. Jak z niej skorzystać?

Wprowadzona w 2022 roku ulga na robotyzację miała przyspieszyć automatyzację polskiego przemysłu. Cztery lata później preferencja dobiega końca, a ministerstwo finansów nie zapowiada jej kontynuacji. Dla przedsiębiorców, którzy zainwestowali lub planują inwestycje w zrobotyzowane linie produkcyjne, rok 2026 stanowi ostatni moment na skorzystanie z dodatkowego odliczenia. Zanim jednak złożą zeznanie roczne, powinni zmierzyć się z pytaniem, które od lat dzieli fiskusa i sądy administracyjne: jak właściwie liczyć ulgę i co dokładnie można nią objąć?

Preferencja z ograniczonym zasięgiem

Mechanizm ulgi jest stosunkowo prosty — podatnik CIT lub PIT prowadzący działalność gospodarczą może odliczyć od podstawy opodatkowania kwotę stanowiącą 50% kosztów poniesionych na robotyzację w danym roku podatkowym. Odliczenie nie może jednak przekroczyć dochodu z działalności gospodarczej i rozlicza się je wyłącznie w zeznaniu rocznym. Podstawę prawną stanowią art. 38eb ustawy o CIT oraz art. 52jb ustawy o PIT.

Mimo pozornej atrakcyjności preferencja nie wywołała rewolucji, jakiej oczekiwał ustawodawca. Przyczyny są dwie. Po pierwsze, katalog kosztów kwalifikowanych — obejmujący nabycie fabrycznie nowych robotów przemysłowych i urządzeń peryferyjnych, wartości niematerialnych i prawnych niezbędnych do ich uruchomienia, usług szkoleniowych oraz opłat leasingu finansowego — był stosowany przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w sposób restrykcyjny. Po drugie, samo pojęcie robota przemysłowego stało się przedmiotem wieloletniego sporu interpretacyjnego, który do dziś nie został ostatecznie rozstrzygnięty.

Rok 2026 to ostatni moment na skorzystanie z ulgi na robotyzację. Nic nie wskazuje na to, aby Ministerstwo finansów planowało jej przedłużenie lub zastąpienie nową preferencją.

Robot przemysłowy — produkcja czy cały zakład?

Jednym z najżywszych sporów towarzyszących uldze jest pytanie o zakres pojęcia „robot przemysłowy”. Organy podatkowe przez lata prezentowały stanowisko, zgodnie z którym robotem może być wyłącznie urządzenie bezpośrednio uczestniczące w procesie wytwarzania — a więc maszyna pracująca „przy taśmie produkcyjnej”. Konsekwencją takiej wykładni było wyłączenie z ulgi zautomatyzowanych urządzeń służących do pakowania, sortowania czy wewnątrzzakładowego transportu towarów, mimo że w nowoczesnym przemyśle stanowią one integralny element cyklu produkcyjnego.

Przełom przyniósł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2025 r. (sygn. akt II FSK 2139/23). NSA uznał, że ustawowa definicja robota przemysłowego nie wymaga, by urządzenie uczestniczyło bezpośrednio w wytwarzaniu produktu. Wystarczy, że jest wykorzystywane na terenie zakładu przemysłowego. Sąd podkreślił przy tym realia współczesnej produkcji masowej, w której urządzenia służące automatycznemu przemieszczaniu i magazynowaniu towarów pełnią funkcję równie istotną jak maszyny stricte produkcyjne. Po tym wyroku fiskus skorygował swoje stanowisko, co stanowi pozytywny sygnał dla podatników.

Czy ulgą można objąć zintegrowany zespół maszyn?

Kolejna oś sporu dotyczy pytania, czy ulga obejmuje wyłącznie pojedynczego robota, czy także zespół maszyn funkcjonujących łącznie jako zintegrowana całość. Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 13 sierpnia 2025 r. (nr 0114-KDIP2-1.4010.328.2025.2.KW) jednoznacznie sprzeciwił się rozszerzaniu pojęcia — jego zdaniem przepisy odnoszą się do robota jako pojedynczej maszyny zintegrowanej z innymi urządzeniami w cyklu produkcyjnym, a nie do zespołu maszyn posiadającego w swoim składzie roboty.

Stanowisko to zostało zakwestionowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 21 stycznia 2026 r. (sygn. akt III SA/Wa 2178/25). Sąd opowiedział się za możliwością objęcia ulgą zintegrowanego zespołu maszyn. Orzeczenie jest jednak nieprawomocne, co oznacza, że podatnicy powołujący się na tę argumentację muszą liczyć się z ryzykiem zakwestionowania rozliczenia do czasu, aż NSA wypowie się w tej kwestii.

WSA w Warszawie (III SA/Wa 2178/25): Ulgą na robotyzację można objąć zespół maszyn funkcjonujących łącznie jako zintegrowany robot — nie tylko pojedyncze urządzenie. Wyrok nieprawomocny.

Koszty nabycia — faktyczny wydatek czy odpis amortyzacyjny?

Trzeci fundamentalny spór dotyczący ulgi na robotyzację ma wymiar finansowy i w praktyce decyduje o wysokości odliczenia. Inwestycja w roboty przemysłowe z reguły oznacza nabycie środków trwałych, które nie stanowią jednorazowego kosztu podatkowego — rozliczane są poprzez odpisy amortyzacyjne rozłożone na wiele lat. Tymczasem przepisy stanowią, że odliczeniu podlega 50% kosztów uzyskania przychodów „poniesionych” na robotyzację.

Organy podatkowe konsekwentnie interpretują to sformułowanie w sposób zawężający — zdaniem Dyrektora KIS odliczeniu podlega jedynie 50% wartości odpisów amortyzacyjnych dokonanych w danym roku, nie zaś 50% faktycznie poniesionych wydatków na zakup robota. Stanowisko to potwierdza m.in. interpretacja indywidualna z 3 marca 2026 r. (nr 0114-KDIP3-2.4011.543.2022.13.MT).

Sądy administracyjne zajmują pozycję przeciwną. Wojewódzkie sądy administracyjne w Łodzi (wyrok z 9 stycznia 2025 r., I SA/Łd 713/24), Warszawie (wyrok z 21 grudnia 2023 r., III SA/Wa 1993/23) oraz Poznaniu (wyrok z 10 czerwca 2025 r., I SA/Po 167/25) zgodnie orzekły, że ustawowe sformułowanie „koszty poniesione” odnosi się do faktycznych wydatków, a nie odpisów amortyzacyjnych. Sądy argumentują, że wykładnia gramatyczna przepisu nie pozostawia tu wątpliwości — „poniesione” oznacza rzeczywiście wydatkowane. Wszystkie te orzeczenia pozostają jednak nieprawomocne, a ostateczne rozstrzygnięcie zależy od stanowiska NSA.

Różnica między wykładnią fiskusa a stanowiskiem sądów jest kolosalna — przy inwestycji amortyzowanej przez 10 lat podatnik odliczyłby w roku zakupu zaledwie 5% wydatku (50% × 10% rocznego odpisu), zamiast pełnych 50% ceny nabycia.

Rekomendacje na ostatni rok obowiązywania ulgi

Wobec wygasania ulgi z końcem 2026 roku i braku perspektyw jej przedłużenia przedsiębiorcy powinni rozważyć kilka kwestii praktycznych. Przede wszystkim warto przeanalizować, czy planowane lub realizowane inwestycje w automatyzację mogą kwalifikować się do odliczenia — zarówno w zakresie nabycia samych robotów, jak i urządzeń peryferyjnych, oprogramowania czy szkoleń. Istotne jest również, by dokumentacja inwestycji była kompletna i pozwalała na jednoznaczne przypisanie wydatków do kosztów kwalifikowanych.

Podatnicy, którzy zdecydują się na rozliczenie ulgi w sposób korzystniejszy — tj. od faktycznych wydatków, a nie od odpisów amortyzacyjnych — powinni mieć świadomość, że takie podejście będzie prawdopodobnie kwestionowane przez organy podatkowe. Obrona tego stanowiska jest jednak możliwa w świetle konsekwentnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Kluczowe znaczenie będzie miał spodziewany wyrok NSA, który może ostatecznie przesądzić tę kwestię.

Analogicznie, przedsiębiorcy inwestujący w zintegrowane zespoły maszyn — a nie pojedyncze roboty — powinni śledzić dalszy bieg postępowania w sprawie WSA w Warszawie (III SA/Wa 2178/25). Rozstrzygnięcie NSA w tej kwestii będzie miało fundamentalne znaczenie dla zakresu zastosowania ulgi w jej ostatnim roku obowiązywania.

Kancelaria ATL Law wspiera przedsiębiorców w korzystaniu z ulg podatkowych na każdym etapie — od analizy kwalifikowalności inwestycji, przez przygotowanie dokumentacji, po reprezentację w postępowaniach przed organami podatkowymi i sądami administracyjnymi.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. W celu uzyskania indywidualnej rekomendacji zapraszamy do kontaktu: office@atl-law.pl