ZUS kontra przedsiębiorcy: nowa batalia o składki od bezpłatnych noclegów pracowników

Nowe problemy dla przedsiębiorców w związku z działaniem ZUS?

Przedsiębiorcy w Polsce stoją przed coraz większymi wyzwaniami prawnymi związanymi z opodatkowaniem i odprowadzaniem składek do ZUS od bezpłatnych noclegów dla pracowników. Choć sądy administracyjne coraz częściej orzekają na korzyść firm w sporach z fiskusem, pojawiła się nowa batalia – tym razem z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.

Zwycięstwa w sądach administracyjnych

Mimo że urzędy skarbowe konsekwentnie utrzymują stanowisko, iż wartość bezpłatnego zakwaterowania stanowi przychód oddelegowanego pracownika, coraz więcej firm odnosi sukcesy przed sądami administracyjnymi . Sądy potwierdzają, że wartość bezpłatnego zakwaterowania nie podlega opodatkowaniu podatkiem PIT.

Kluczowym dla podatników był wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 sierpnia 2023 r. (sygn. II FSK 270/21). NSA orzekł, że regulacje unijne wskazują, iż nie można wliczać do wynagrodzenia kosztów transportu i zakwaterowania – powinny one obciążać pracodawcę, a nie pracownika. W uzasadnieniu wyroku sąd podkreślił, że świadczenia na rzecz pracowników delegowanych do pracy w innym państwie członkowskim nie mogą zostać uznane za jakikolwiek element wynagrodzenia tak w rozumieniu przepisów prawa pracy, jak i w konsekwencji zapisu wynikającego z art. 12 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 2-2b ustawy o PIT. Nie stanowią one bowiem nieodpłatnych świadczeń, skoro obciążają w całości pracodawców

O tym czy pokrycie jest kosztów delegacji pracownika jest przychodem pracownika pisaliśmy w naszym artykule „Czy pokrycie przez pracodawcę kosztów delegacji jest przychodem pracownika?”

Nowa praktyka ZUS budzi kontrowersje

Tymczasem Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął nową praktykę, która może znacząco obciążyć przedsiębiorców. W wyniku kontroli ZUS wydaje decyzje, w których domaga się od pracodawców zapłaty składek od świadczeń fundowanych pracownikom, w tym od bezpłatnych noclegów. Te działania wydają się być pozbawione racjonalności. Skoro podstawą wymiaru składek jest przychód pracownika w rozumieniu przepisów ustawy o PIT, a stanowisko co do opodatkowania tych świadczeń w ostatnich latach zostało zakwestionowane w orzecznictwie, działania ZUS budzą uzasadnione wątpliwości. Podstawą wymiaru składek ZUS jest bowiem przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym. Ta niekonsekwencja w podejściu różnych instytucji może prowadzić do absurdalnych sytuacji, w których przedsiębiorca wygrywa spór z fiskusem, ale przegrywa z ZUS w identycznej sprawie.

Pojawiły się już wcześniej wyroki pozytywne dla przedsiębiorców. Sąd Okręgowy w Poznaniu w wyroku z 3 grudnia 2024 r. (sygn. VIII U 1936/24) orzekł, że koszty zakwaterowania i transportu ponoszone przez pracodawcę nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Nowa praktyka ZUS może oznaczać duże obciążenia finansowe dla przedsiębiorców, szczególnie dotkliwe dla branży budowlanej, gdzie delegowanie pracowników jest powszechne. Oczywiście firmy mogą się odwoływać do sądu od niekorzystnych decyzji ZUS licząc na korzystny dla praktyki wyrok. Jednak są to sprawy czasochłonne, wymagają wsparcia prawnika i/lub doradcy podatkowego, co powoduje, że niepotrzebne obciążenie i tak trudnego procesu jakim jest prowadzenie działalności gospodarczej.

Z uwagi na korzystne wyroki zarówno w odniesieniu do opodatkowania świadczeń, jak i ich oskładkowania przedsiębiorcy, którzy w oparciu o decyzje urzędów zostali obciążeni przedmiotowymi daninami, mają duże szanse aby otrzymać zwrot nadpłaconego podatku i/lub składek ZUS.