Stażysta jak pracownik – co zmieni nowa ustawa o stażach?

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt ustawy o stażach, która ma zastąpić dotychczasową ustawę o praktykach absolwenckich. Nowe przepisy znacząco zbliżą status stażysty do statusu pracownika – z gwarantowanym świadczeniem pieniężnym, okresami wypowiedzenia i ochroną na wzór Kodeksu pracy.

Kogo obejmą nowe przepisy?

Ustawa znajdzie zastosowanie do obywateli polskich oraz cudzoziemców – w tym obywateli państw UE i państw, które zawarły umowy z Unią umożliwiające swobodny przepływ osób. Stażystą w rozumieniu nowych przepisów będzie osoba, która podpisze z organizatorem stażu umowę w celu zdobycia wiedzy, umiejętności praktycznych i doświadczenia zawodowego.

Warto podkreślić, że ustawa nie obejmie wszystkich form praktyk. Wyłączone zostaną m.in. staże niezbędne do wykonywania zawodów regulowanych (np. staż podyplomowy lekarzy, staż adaptacyjny pielęgniarek), staże asystenckie i urzędnicze w sądach i prokuraturze, a także staże uczniowskie i praktyki zawodowe studentów.

Świadczenie pieniężne – koniec bezpłatnych staży

Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie obowiązkowego świadczenia pieniężnego dla stażystów. Jego wysokość nie może być niższa niż 35% przeciętnego wynagrodzenia i nie może przekroczyć pełnej kwoty przeciętnego wynagrodzenia. W praktyce oznacza to, że stażysta otrzymywałby obecnie minimum około 75% płacy minimalnej.

Co istotne, okres pobierania świadczenia będzie wliczany do okresu pracy wymaganego do nabycia uprawnień pracowniczych oraz do okresów składkowych w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach.

Umowa o staż – wzorowana na Kodeksie pracy

Staż będzie odbywał się na podstawie pisemnej umowy zawartej między stażystą a organizatorem. Maksymalny okres trwania umowy to sześć miesięcy, z możliwością przedłużenia o czas usprawiedliwionej nieobecności z powodu choroby.

Projekt wprowadza również okresy wypowiedzenia, które do tej pory nie funkcjonowały w przypadku praktyk absolwenckich:

Dni wolne i zaświadczenie o odbytym stażu

Stażysta zyska prawo do dni wolnych, których wymiar będzie zależał od długości stażu. W pierwszych 90 dniach przysługiwać będzie 1 dzień wolny za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu. Po przekroczeniu 90 dni – już 2 dni wolne za każde kolejne 30 dni.

Po zakończeniu stażu organizator będzie zobowiązany wystawić pisemne zaświadczenie o odbytym stażu – najpóźniej w terminie 7 dni od dnia zakończenia.

Ochrona na wzór Kodeksu pracy

Projekt przewiduje odpowiednie stosowanie do stażystów wielu przepisów Kodeksu pracy, w tym dotyczących ochrony wynagrodzenia (art. 84-86 k.p.), mobbingu i dyskryminacji (art. 94³–94¹²), a także przepisów o czasie pracy młodocianych. Kontrolę przestrzegania nowych przepisów ma sprawować Państwowa Inspekcja Pracy. W sprawach nieuregulowanych w ustawie zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu cywilnego – nie Kodeksu pracy.

Głosy pracodawców – obawy i wątpliwości

Organizacje pracodawców wyrażają szereg zastrzeżeń wobec projektu. Polskie Towarzystwo Gospodarcze wskazuje, że regulacja jest przeregulowana i znacząco ogranicza elastyczność pracodawców. PTG zwraca uwagę, że ministerstwo nie przedstawiło danych o skali zjawiska bezpłatnych staży ani o tym, w jakim stopniu staże faktycznie zastępują umowy o pracę.

PTG sugeruje również, że warto poczekać na zakończenie prac nad unijną dyrektywą w sprawie warunków pracy stażystów – wprowadzenie polskiej ustawy wcześniej może skutkować koniecznością jej nowelizacji i przyczyni się do „inflacji legislacyjnej”.

Z kolei Konfederacja Lewiatan zgłasza wątpliwości interpretacyjne dotyczące sposobu przeliczania świadczenia pieniężnego na okres trwania umowy. Lewiatan proponuje powiązanie świadczenia z minimalnym wynagrodzeniem za pracę – na poziomie nie niższym niż 50% minimalnego wynagrodzenia za każdy miesiąc stażu, z możliwością wzrostu wraz z upływem stażu.

Co dalej z projektem?

Pod koniec grudnia 2025 r. zakończyły się uzgodnienia międzyresortowe i konsultacje publiczne projektu (nr UD307). Ministerstwo nie opublikowało jeszcze na stronie Rządowego Centrum Legislacji pełnych uwag zgłoszonych przez resorty i partnerów społecznych. Dalsze prace legislacyjne pokażą, czy i w jakim kształcie ustawa ostatecznie wejdzie w życie.